Haar is er in vele kleuren, lengtes en kapsels. Ongeacht de stijl, haar is een deel van onze identiteit. Althans, voor de meesten van ons is dat zo. Je vrouwelijkheid, je persoonlijkheid—het omlijst je gezicht. Niet voor niets zeggen we: “als je haar maar goed zit”. Haar is ook een van de eerste dingen die je verliest door de effecten van chemotherapie. In februari 2023 was ik aan de beurt. Langzaam maar zeker leverde ik mijn manen in. Maar niet alles was verdriet; er was absoluut ruimte voor humor. Het is vooral een metamorfoseproces dat ik graag met je deel, want er is veel te doen om hier goed doorheen te komen.

Ode aan mijn manen

Ik ben geboren met een zwarte bos haar. Mijn moeder schrok er zelfs van toen ze me voor het eerst zag. Een van mijn allereerste herinneringen is hoe ik als peutertje mijn flesje dronk terwijl ik een lokje haar om mijn wijsvinger krulde. Heerlijk, ik was er dol op! En tot op de dag van vandaag krul ik een lokje haar om mijn wijsvinger als ik aan het denken ben.

Mijn manen: zwart met bruine lokjes, dik, vol. Ze lieten me knap voelen. Ze waren een deel van mijn identiteit.

Je gaat je haarverliezen…

Februari 2023. Ik zit bij de oncologieverpleegkundige en hoor de woorden: “Je wordt waarschijnlijk kaal, deze chemo veroorzaakt ook haarverlies.”

Eerlijk? Na de klap van de diagnose en de waslijst aan mogelijke en heftige bijwerkingen van de behandeling (wat dacht je van vervroegde menopauze?) voelde haarverlies niet als de grootste schok. En er was zoveel aan te doen, zei ze. Dat bleek ook zo te zijn.

Toch moet je dit verlies niet onderschatten. Het had zeker impact op mij, vooral op de langere termijn en op bepaalde momenten. Bijvoorbeeld toen ik onder de douche stond en een hele pluk haar in mijn hand hield. Ik ga niet liegen, ik schrok. Of die keer dat ik langs een spiegel in de gang liep en vanuit mijn ooghoek een beeld opving van een vrouwtje met een paar grijze plukjes haar, gebonden in een zielig ‘staartje’… Slechts een seconde later besefte ik: dat vrouwtje was ik. Ik liet mijn tranen gewoon rollen.

Al met al, was haarverlies makkelijker te accepteren dan ik had verwacht. Ik beleefde het met een mix van nostalgie en nieuwsgierigheid, want ik zag deze metamorfose ook als een kans om nieuwe stijlen te proberen. Natuurlijk is het niet zo absoluut en definitief als andere verliezen die je soms moet incasseren. Maar je moet er wel doorheen. Gelukkig zijn er dingen die het proces makkelijker kunnen maken en waarmee je rekening kan houden.

De liefste kapper

Een goede kapper is sowieso goud waard. Ik had de liefste. Anja was mijn rots in de branding. Zodra ik wist dat ik mijn haar ging verliezen, besloot ik dat in stijl te doen.

Ik ging eerst naar Anja om mijn lange manen te vieren: wassen, föhnen, stylen. Een week later liet ik het tot boven mijn schouders knippen. De week daarna nóg korter -een bob, en dan nóg korter. En toen ik bijna geen haar meer had, had Anja altijd een oplossing. Ze had altijd geduld en trok alles uit de kast om me mooi en veilig te laten voelen.

Cold-cap

Tegenwoordig is er de cold-cap: een soort koelhelm die je hoofdhuid afkoelt tot een zeer lage temperatuur, waardoor de haarwortels deels beschermd worden tegen de chemo. Maar het werkt niet voor iedereen, en sommigen vinden het te oncomfortabel.

Voor mensen met dun haar werkt het het beste. Ik had een dikke bos en verloor dus alsnog veel haar, maar niet alles. Het duurde ook langer voordat ik het verloor. Ik vond het de moeite waard om te proberen. En als het tegenvalt, kun je er altijd nog mee stoppen.

Haarstukken en hoofddeksels

Pruiken en haarwerken zijn duur. Een pruik kan snel meer dan 800 euro kosten; en hoewel een deel vergoed wordt vanuit de basisverzekering (in 2025 is dat € 482,50) moet je toch nog behoorlijk wat bij neerleggen. Maar er zijn gelukkig ook andere opties, zoals donatiepruiken voor mensen met een klein budget. Verder kun je denken aan haarbanden van je eigen haar, mutsen, sjaals, goedkopere haarstukjes die je gewoon bij de kapper kan halen—you name it.

De keuze is reuze, maar waar begin je? Hoe ga je kiezen? Iedereen zegt: “Je moet kiezen wat bij je past.” Maar zo makkelijk is dat niet. Want je weet pas wat bij je past als je het meemaakt. Als je daadwerkelijk je haar verloren hebt en een pruik, muts, of kale kop draagt.

Ik koos bijvoorbeeld voor een pruik (haarwerk), vooral omdat ik werkte. Het idee van een kale kop of een mutsje op mijn werk vond ik een no-go. Ik wist toen nog niet hoe ik me erbij zou voelen—ik was immers nooit kaal geweest. Uiteindelijk droeg ik mijn pruik alleen op het werk. Hoewel hij mooi was en goed zat, bleef het raar en zag je het toch. Vaak liep ik gewoon rond met mijn grijze plukjes in een soort ‘staartje’. Ik ontdekte ook dat de goedkopere haarstukjes van de kapper me beter pasten dan een deftige pruik.

In dit hele proces is het fijn om een ervaringsdeskundige als klankbord te hebben. Bij Cancer Connect hebben we een enorme database met alles wat mogelijk is. En we hebben natuurlijk onze eigen ervaringen. Daarmee zijn we een klankbord voor veel vrouwen die nu door dit proces gaan.

Humor en hoop

Hier komt het gekke: Het verliezen van mijn haar bood me, verrassend genoeg, kansen om te lachen. En dat terwijl ik iemand ben die kriebels krijgt van mensen die álles willen weglachen… dus dat was het niet.

Ik had gewoon een flinke dosis zelfspot en zag ook kansen om anderen een beetje te choqueren- Heerlijk! Bijvoorbeeld door mijn pruik omhoog te tillen bij de balie in Disney terwijl ik vroeg hoelang de wachttijd was—ik kreeg meteen een fast-pass. Of door een knalblauwe pruik te dragen en dan heel serieus te kijken als mijn kinderen thuiskwamen van school. Of door mijn pruik op het hoofd van mijn kale zwager en man te zetten… Najaaa!!!  We hebben hartelijk gelachen.

En dan is er nog hoop: je haar komt terug. In de tussentijd zijn er talloze opties, en er is ruimte voor leuke dingen. Maar bovenal: het is niet voor altijd.

Bijna iedereen krijgt het terug in de vorm van ‘chemokrullen’. Ooit van gehoord? Wat er dan gebeurt? Daar schrijf ik de volgende keer over.

Herken je je in deze ervaring? Of misschien ben je nu nét aan het begin en weet je niet wat je wil en wat er allemaal is. Hoe is het voor je? Deel je ervaring met ons, want samen staan we sterker. En natuurlijk:

Je kan altijd direct contact met mij opnemen.

Instagram: alba.espinosa.vd.bunt