Een diagnose kanker raakt je diep en beïnvloedt niet alleen je fysieke gezondheid, maar ook je persoonlijke leven. Terwijl de behandelingen in het ziekenhuis zich richten op het bestrijden van de ziekte, speelt er thuis een ander belangrijk proces: het behouden en herontdekken van de verbinding met jezelf en je partner.
Intimiteit is een onderwerp dat vaak naar de achtergrond verdwijnt tijdens de hectiek van operaties en kuren, maar het is een belangrijk onderdeel van je emotionele herstel van kanker. In dit artikel deelt Lobke, oncologisch verpleegkundige en seksuologe, meer over de invloed van relationele aspecten zoals seksualiteit en intimiteit tijdens of na een kankerbehandeling.
De brede betekenis van intimiteit
Veel mensen koppelen intimiteit direct aan seksuele handelingen, maar de impact van kanker dwingt ons vaak om naar een bredere definitie te kijken. Zeker wanneer je lichaam uitgeput is door zware medicatie of wanneer je herstelt van een ingreep, kan de behoefte aan seksuele activiteit tijdelijk wegvallen. Dat betekent echter niet dat de behoefte aan verbinding verdwijnt.
Lobke benadrukt dat we intimiteit moeten zien als de emotionele en fysieke nabijheid die je met elkaar deelt. Zij vertelt hierover: “Intimiteit is namelijk veel meer dan seks”. Het gaat om het gevoel van geborgenheid en het weten dat je er niet alleen voor staat in deze zware periode.
Hoe lichamelijke veranderingen je zelfbeeld raken
De behandelingen tegen kanker laten vaak zichtbare en onzichtbare sporen na op het lichaam. Deze fysieke wijzigingen kunnen een grote barrière vormen in de beleving van intimiteit. “Door de kanker verandert je lichaam misschien. Denk aan littekens, een borstamputatie, gewichtsverlies of juist gewichtstoename”. Wanneer de spiegel je een beeld toont dat je niet direct herkent als je eigen vertrouwde zelf, heeft dat invloed op je seksuele zelfvertrouwen.
Lobke merkt in haar praktijk dat patiënten hierdoor een drempel ervaren om zich letterlijk en figuurlijk bloot te geven: “En daardoor kan je je misschien minder aantrekkelijk voelen of minder zelfvertrouwen hebben”. Het kost tijd om je ‘nieuwe’ lichaam te accepteren en weer te durven vertrouwen op de signalen die het geeft.
De kracht van open communicatie binnen je relatie
Een van de grootste uitdagingen bij kanker en seksualiteit is het doorbreken van de stilte tussen partners. Vaak ontstaat er een patroon waarbij de gezonde partner de patiënt wil ontzien en uit angst om pijn te doen geen fysieke toenadering meer zoekt. De patiënt kan dit op zijn beurt interpreteren als een gebrek aan aantrekkingskracht.
Om deze verwijdering te voorkomen, is het goed om uit te spreken wat er in je omgaat, zelfs als de woorden moeilijk te vinden zijn. “Het is belangrijk om met je partner te blijven communiceren”. Door eerlijk te zijn over je angsten, je fysieke grenzen en je verlangens, creëer je veiligheid waarin jullie samen kunnen zoeken naar wat op dit moment passend is.
Andere manieren van nabijheid ontdekken
Als de traditionele manier van vrijen even niet mogelijk of wenselijk is, zijn er talloze andere manieren om de fysieke band te onderhouden. Het doel is om de aanraking positief te houden en niet altijd te laten leiden tot seksuele prestaties. Lobke adviseert koppels om creatief te kijken naar hun interactie: “Zoek naar andere manieren van dicht bij elkaar zijn”. Dit kan variëren van samen een wandeling maken tot simpelweg naast elkaar op de bank liggen. “Het is ook dicht bij elkaar zijn of knuffelen of even elkaars hand vasthouden”. Deze kleine momenten van contact zijn de bouwstenen van een sterke relatie en helpen om de emotionele druk van het ziekteproces samen te verlichten.
Wees lief voor jezelf in het herstelproces
Het herstellen van je intimiteit na kanker is geen wedstrijd en kent geen vaste einddatum. Er zullen periodes zijn waarin je je goed voelt en periodes waarin de onzekerheid weer de overhand neemt. Het is volkomen normaal dat je libido schommelt onder invloed van hormonen, stress of vermoeidheid.
De weg naar een bevredigend seksleven na kanker vraagt om veel geduld van zowel jezelf als je partner. Het belangrijkste advies van Lobke is dan ook om de druk van de ketel te halen: “Wees daarin ook vooral mild voor jezelf”. Geef jezelf de ruimte om te rouwen om wat veranderd is en wees trots op elke stap die je zet in het terugvinden van je eigen sensualiteit en plezier.
Heb je behoefte aan een gesprek over emotie, relaties of intimiteit bij kanker?
Juist over niet-medische onderwerpen zoals emotie, relaties of intimiteit kan het fijn zijn om met iemand te spreken die hetzelfde heeft meegemaakt. Stichting CancerConnect is het nationale netwerk van ervaringsdeskundigen voor mensen met de diagnose kanker.
Voor iedere kankerpatiënt hebben wij een ervaringsdeskundige paraat, die wij matchen op oncologische diagnose en persoonlijke omstandigheden en voorkeuren. Neem contact met ons op voor lotgenotencontact.
