Wanneer de actieve behandelingen tegen kanker stoppen, begint er een nieuwe en vaak verwarrende fase van herstel. Je bent uit de directe overleefstand, maar je lichaam en geest dragen de sporen van het traject. Veel mensen merken dat hun verlangen naar intimiteit of hun beleving van seksualiteit veranderd kan zijn.
Het is een onderwerp dat een belangrijk onderdeel kan zijn van je welzijn en relatie, maar waar vaak pas ruimte voor komt als de medische storm is gaan liggen. In dit artikel deelt Lobke, oncologisch verpleegkundige en seksuologe, haar belangrijkste inzichten en tips om de verbinding met jezelf en je partner weer op te bouwen.
Seksualiteit herontdekken na een zware periode
Na een traject vol ziekenhuisbezoeken, medicatie en onzekerheid is het logisch dat je niet direct terugkeert naar je oude seksuele patronen. Je lichaam heeft veel te verduren gehad en je mentale veerkracht is op de proef gesteld. Lobke benadrukt dat deze context bepalend is voor je herstel. “Je hebt echt een flinke periode achter de rug”.
De impact van kanker en seks is niet alleen lichamelijk, maar raakt ook je zelfbeeld en je gevoel van veiligheid in je eigen lichaam. Het herontdekken van seksualiteit is daarom een proces van opnieuw leren voelen wat prettig is en wat niet. Lobke moedigt patiënten aan om hier open voor te staan: “Dus ook de seksualiteit, die mag je weer herontdekken”.
Een breed begrip van intimiteit en verbinding
Vaak hebben we een heel specifiek en soms beperkt beeld van wat seksualiteit moet inhouden. Na een ingrijpende ziekte kan dit beeld voor extra druk zorgen. Lobke probeert die druk weg te nemen door het begrip te verruimen. “Wat ik je eigenlijk mee wil geven, is dat seks een heel breed begrip is”.
Kanker en seksualiteit gaan ook over tederheid, nabijheid en het herstellen van de emotionele band. Het kan gaan over een massage, samen douchen of simpelweg elkaars nabijheid voelen zonder dat er een seksuele prestatie tegenover moet staan. Door seksualiteit breed te trekken, ontstaat er meer ruimte voor plezier en minder ruimte voor faalangst.
Lees ook het artikel: Relatie veranderd door kanker? Tips voor elkaar hervinden
Geef je herstel de tijd die het nodig heeft
We leven in een maatschappij waarin herstel vaak snel moet gaan. Zodra de dokter zegt dat je ‘klaar’ bent, verwachten we dat alles weer bij het oude is. Op het gebied van intimiteit werkt dat echter niet zo. “En dat het herstel van je seksuele leven ook echt tijd mag hebben”, zegt Lobke.
Hormonale schommelingen, vermoeidheid en de verwerking van het trauma vragen om geduld. Er is geen vaste tijdlijn voor wanneer de zin in seks weer terugkomt of wanneer je je weer volledig comfortabel voelt. Het accepteren dat dit tijd kost, is vaak de eerste stap naar echte verbetering.
Mild zijn voor jezelf en je lichaam
Tijdens het herstelproces kun je te maken krijgen met frustratie. Misschien reageert je lichaam anders dan voorheen of merk je dat je hoofd er niet naar staat. Op zulke momenten is zelfcompassie je belangrijkste hulpmiddel. Lobke adviseert: “En wees daarin vooral ook heel mild voor jezelf”. Het is niet jouw schuld dat dingen veranderd zijn. Door jezelf niet te veroordelen, creëer je een veilig klimaat voor je partner en jezelf om te experimenteren.
“Doe dat vooral met kleine stapjes”, zegt Lobke. Denk bijvoorbeeld aan het verkennen van nieuwe erogene zones of het simpelweg wennen aan aanrakingen op plekken waar je littekens hebt.
Lees ook het artikel: Hoe heeft seks invloed op mijn kankerbehandeling?
Omgaan met momenten dat het niet lukt
Niet elke dag zal een succeservaring zijn. Er zullen momenten zijn waarop de zin er wel is, maar je lichaam niet meewerkt, of andersom. Dit hoort bij het proces en hoeft geen reden te zijn voor paniek. “En als het dan vandaag even een keertje niet lukt, dan is dat ook gewoon oké”. Het is belangrijk om deze momenten niet te zien als een definitief falen van je seksualiteit.
Lobke herinnert ons eraan dat er altijd een nieuwe kans komt: “Je mag het de volgende keer weer gewoon opnieuw proberen”. Door het luchtig te houden en erover te praten met je partner, voorkom je dat er een muur van spanning tussen jullie in komt te staan.
Heb je behoefte aan een gesprek over emotie, relaties of intimiteit bij kanker?
Juist over niet-medische onderwerpen zoals emotie, relaties of intimiteit kan het fijn zijn om met iemand te spreken die hetzelfde heeft meegemaakt. Stichting CancerConnect is het nationale netwerk van ervaringsdeskundigen voor mensen met de diagnose kanker.
Voor iedere kankerpatiënt hebben wij een ervaringsdeskundige paraat, die wij matchen op oncologische diagnose en persoonlijke omstandigheden en voorkeuren. Neem contact met ons op voor lotgenotencontact.
